I. Hao hụt trong chế tác trang sức là gì và vì sao cần quản lý chặt chẽ?
Hao hụt trong chế tác trang sức là gì?
Hao hụt là phần vật liệu bị mất mát trong quá trình sản xuất, bao gồm vàng, bạc, đá quý, phụ kiện, hoặc chi phí liên quan đến nhân công. Dù ít hay nhiều, hao hụt luôn tồn tại và cần được đo lường bằng các công cụ quản lý sản xuất chính xác.
Tại sao việc quản lý hao hụt lại quan trọng?
Hao hụt trong chế tác trang sức tác động trực tiếp đến hiệu quả kinh doanh. Hao hụt cao làm tăng chi phí sản xuất, đẩy giá thành lên và trực tiếp bào mòn lợi nhuận, đặc biệt khi giá kim loại quý biến động liên tục.
Bên cạnh đó, quy trình thiếu kiểm soát còn gây sai lệch chất lượng, ảnh hưởng đến sự ổn định sản phẩm, uy tín thương hiệu và niềm tin khách hàng trong dài hạn.
Tham khảo thêm: Tại sao phần mềm quản lý tiệm vàng truyền thống là chưa đủ? | Leonix
Quản Lý Hao Hụt Trong Chế Tác Trang Sức
II. Nguyên nhân gây hao hụt trong chế tác trang sức
Nguyên nhân kỹ thuật
Trong chế tác trang sức, một phần hao hụt là khó tránh khỏi do đặc thù kỹ thuật. Kim loại quý có thể bay hơi khi nấu, đúc, hàn ở nhiệt độ cao, trong khi các công đoạn mài giũa, đánh bóng tạo ra phoi và bụi kim loại. Nếu không có cơ chế thu hồi phù hợp, hao hụt này sẽ âm thầm tích lũy theo thời gian.
Nguyên nhân do con người
Hao hụt gia tăng khi tay nghề thợ không đồng đều hoặc thao tác chưa tối ưu. Việc thiếu quy trình chuẩn khiến mỗi người làm theo một cách khác nhau, gây sai lệch trong sử dụng vật liệu. Bên cạnh đó, giám sát lỏng lẻo ở các khâu cân - đo - ghi nhận khối lượng làm rủi ro thất thoát khó được phát hiện kịp thời.
Nguyên nhân do hệ thống quản lý
Nhiều xưởng gặp khó khăn trong kiểm soát hao hụt do không có phần mềm quản lý xưởng hoặc công cụ theo dõi tồn kho chính xác. Dữ liệu phân tán, kiểm kê và lưu trữ kim loại quý chưa chặt chẽ, cùng với thiếu báo cáo đối chiếu tự động theo từng công đoạn, khiến doanh nghiệp không xác định rõ hao hụt phát sinh ở đâu và vì sao.
III. Các bước đo lường và theo dõi hao hụt hiệu quả
Để kiểm soát được, doanh nghiệp cần đo lường chính xác và ghi nhận đầy đủ các thay đổi trong vật liệu qua các bước sau:
Các bước đo lường và theo dõi hao hụt hiệu quả
Bước 1. Thiết lập định mức hao hụt tiêu chuẩn cho từng công đoạn như đúc, hàn, chạm khắc hay đánh bóng. Định mức này đóng vai trò làm “chuẩn so sánh”, giúp phân biệt đâu là hao hụt hợp lý và đâu là hao hụt bất thường cần kiểm soát.
Bước 2. Cân đo "Đầu vào - Đầu ra" nghiêm ngặt, mỗi sản phẩm hoặc bán thành phẩm đều phải được cân trước và sau mỗi công đoạn, từ đó xác định chính xác lượng vật liệu đã sử dụng và phần hao hụt phát sinh.
Bước 3. Ứng dụng công nghệ quản lý. Sử dụng hệ thống MES/ERP trang sức có thể tự động tính toán hao hụt theo công đoạn, liên kết dữ liệu giữa xưởng, kho và kế toán.
Xem chi tiết: Vai trò của MES trong việc kiểm soát từng gram vàng | Leonix
Bước 4. Phân tích dữ liệu định kỳ. Thông qua báo cáo hao hụt theo thời gian, theo công đoạn hoặc theo thợ, doanh nghiệp có thể sớm phát hiện các dấu hiệu bất thường và kịp thời điều chỉnh quy trình, thiết bị hoặc đào tạo nhân sự để giảm tổn thất.
IV. Giải pháp giảm hao hụt trong chế tác trang sức
Chuẩn hóa quy trình sản xuất
Doanh nghiệp cần xây dựng và tuân thủ một bộ quy trình thống nhất. Quy trình càng chuẩn hóa, mức độ sai lệch và hao hụt ngoài kiểm soát càng giảm.
Đào tạo và nâng cao tay nghề thợ
Huấn luyện kỹ thuật viên nắm vững thao tác chuẩn, giảm lỗi thủ công gây hao tổn vật liệu. Đồng thời, tạo ý thức tiết kiệm và trân trọng nguyên liệu quý.
Đầu tư thiết bị và công nghệ hiện đại
Ứng dụng máy nấu kim loại khép kín giúp giảm bay hơi kim loại quý, trong khi thiết bị thu hồi phế liệu, cân vi tiểu và camera giám sát nâng cao độ chính xác và khả năng kiểm soát tại các khâu trọng yếu. Song song đó, triển khai ERP chuyên ngành kim hoàn cho phép theo dõi dòng chảy nguyên liệu theo thời gian thực, đóng vai trò như một “camera giám sát số” giúp quản lý minh bạch và hiệu quả toàn xưởng.
Tái chế và thu hồi hiệu quả
Bụi vàng và các phế liệu chứa kim loại quý cần được thu gom và quản lý tập trung để tránh thất thoát. Việc áp dụng công nghệ tách chiết và hoàn nguyên kim loại giúp doanh nghiệp tái sử dụng hiệu quả nguyên liệu, từ đó giảm chi phí đầu vào và hạn chế phụ thuộc vào nguồn kim loại mới.
Tăng tính minh bạch và giám sát
Nhật ký điện tử cho phép ghi nhận đầy đủ toàn bộ quy trình thao tác theo thời gian thực. Đồng thời, việc phân quyền rõ ràng giữa người chế tác, bộ phận kiểm kê và kế toán giúp hạn chế thất thoát, tránh chồng chéo trách nhiệm và đảm bảo mọi hao hụt đều được theo dõi, giải trình minh bạch.
V. Case Study - Giang Kim Hoàn giảm 40% hao hụt sau 6 tháng nhờ áp dụng phần mềm ERP
Bằng việc triển khai Odoo ERP làm nền tảng quản trị trung tâm, Giang Kim Hoàn (TP.HCM) đã thực hiện bước đột phá trong việc tối ưu hóa quy trình kiểm soát hao hụt. Hệ thống cho phép theo dõi dòng vật liệu theo trọng lượng theo thời gian thực, kết nối chặt chẽ dữ liệu giữa xưởng, kho và kế toán trên một nền tảng duy nhất.
Nhờ sự kết hợp giữa công nghệ phần mềm và hệ thống cân điện tử chính xác cao, doanh nghiệp đã gặt hái kết quả ấn tượng sau 6 tháng: giảm 40% hao hụt kim loại quý, tăng 25% tỷ lệ thu hồi phế liệu và thúc đẩy lợi nhuận biên tăng gần 18%. Không chỉ dừng lại ở những con số, giải pháp này còn giúp Giang Kim Hoàn chuẩn hóa quy trình, minh bạch hóa dữ liệu và nâng cao ý thức trách nhiệm của đội ngũ thợ, tạo nền tảng quản trị chuyên nghiệp để sẵn sàng mở rộng quy mô trong dài hạn.
Tham khảo thêm: Tại sao phần mềm quản lý tiệm vàng truyền thống là chưa đủ? | Leonix
QUẢN TRỊ HAO HỤT: TỪ CHI PHÍ ĐẾN LỢI THẾ CẠNH TRANH
"Hao hụt là tất yếu, nhưng thất thoát là lựa chọn. Đừng để rào cản vận hành kìm hãm quy mô. Chuẩn hóa quy trình và làm chủ công nghệ là cách biến rủi ro thành lợi nhuận, đưa việc chế tác thủ công tiến lên hệ thống sản xuất chuyên nghiệp."